Babeszjoza (inaczej piroplazmoza) należy do coraz częściej rozpoznawanych odkleszczowych chorób psów. Może na nią zachorować każdy pies, jednak najbardziej narażone są szczenięta i młode psy, a także przedstawiciele niektórych ras (np. pitbull czy greyhound).

Po zapoznaniu się z tym artykułem będziesz wiedział:

  • Czym jest babeszjoza?

  • Jakie są objawy babeszjozy?

  • Czy babeszjoza jest groźna dla psa?



BABESZJOZA - PRZYCZYNY

Do niedawna babeszjoza była najczęściej diagnozowana u psów zamieszkujących wschodnie regiony Polski. Obecnie spotykana jest już na obszarze całego kraju, co jest związane z migracją i zwiększeniem się liczby kleszczy. 
W trakcie swojego cyklu życiowego pasożyty te mają wielu żywicieli (gospodarzy), na których żerują od kilku dni do paru tygodni. Częsta zmiana żywicieli przez te pajęczaki powoduje, że stają się one nosicielami wielu groźnych chorób takich jak: borelioza, babeszjoza czy kleszczowe zapalenie mózgu.

Babeszjoza to groźna, inwazyjna choroba występująca zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Jest wywoływana przez protisty (pierwotniaki) z rodzaju Babesia, rzędu Piroplasmida. Głównym czynnikiem etiologicznym babeszjozy u psów jest gatunek zbiorczy - Babesia canis, reprezentowany przez trzy podgatunki — Babesia canis canis, Babesia canis rossi i Babesia canis vogeli.

U niektórych kleszczy zaliczanych do gatunku kleszczy łąkowych (Dermacentor reticulatus) mogą rozwijać się duże pierwotniaki babeszjozy. Omawiane protisty namnażają się w układzie pokarmowym kleszcza, a później przenoszą się do innych narządów takich jak: jajniki (u samicy) oraz gruczoły ślinowe. Warto zaznaczyć, że zarażona samica kleszcza może przekazać tę chorobę swojemu potomstwu. 



Do zarażenia chorobą dochodzi w chwili, gdy kleszcz będący nosicielem pierwotniaków babeszjozy zaatakuje gospodarza i wprowadzi do jego organizmu za pośrednictwem krwi chorobotwórcze drobnoustroje. Pierwotniaki w krótkim czasie atakują erytrocyty (czerwone krwinki) - przenikają do wnętrza komórek i w szybkim tempie namnażają się, doprowadzając do rozerwania krwinek.

Do niedawna przyjmowano, że zakażenie psa przez pierwotniaki babeszjozy następuje wówczas, gdy pasożyt żeruje na ciele żywiciela przez około 48 godzin. Obecne badania wskazują, że w niektórych sytuacjach (np. wówczas, gdy kleszcz odżywiał się uprzednio na innym psie) zarażenie czworonoga może mieć miejsce już po ośmiu godzinach. Szczyt zachorowań przypada na wczesną wiosnę oraz jesień, co wynika z cyklu życia i faz rozwojowych kleszcza.


CZY WIESZ, ŻE ...


Podczas ukąszenia ślina kleszczy miesza się z krwią gospodarza, w której znajdują się inwazyjne dla psa pierwotniaki. To wówczas dochodzi do zarażenia się przez zwierzę babeszjozą.


BABESZJOZA - OBJAWY

Objawy babeszjozy nie pojawiają się natychmiast. Przeciętny okres inkubacji choroby wynosi od ok. 10 do 21 dni. Zdarza się, że ukąszony przez zarażonego kleszcza czworonóg, przez wiele tygodni nie daje żadnych znaków choroby. Do jej uaktywnienia może natomiast dojść wówczas, gdy zwierzę przeżyje silny stres.

Do najczęściej spotykanych objawów choroby należą: gorączka, apatyczność, osłabienie i brak apetytu, problemy neurologiczne, mocz w kolorze ciemnoczerwonym, duszności, przyspieszona akcja serca, wymioty, krwawa biegunka oraz wysoka temperatura ciała psa.

Weterynarz z psem


BABESZJOZA - ROZPOZNANIE

Najczęściej stosowaną techniką diagnostyczną babeszjozy jest przeprowadzenie rozmazu z krwi metodą Giemsy lub Wrighta. Pod mikroskopem wypatruje się w erytrocytach formy gruszkowate, pierścieniowate, amebowate i owalne pasożyta. Niekiedy potrzebne są dodatkowe badania, które pomogą jednoznacznie ocenić, czy pies jest chory na babeszjozę.

BABESZJOZA - LECZENIE


Leczenie babeszjozy ma dwa cele. Pierwszym jest eliminacja pasożytów z organizmu, natomiast drugim – przywrócenie poprawnego działania organów, zahamowanie spadku całkowitej liczby czerwonych krwinek i eliminacja anemii. 

Lekarze weterynarii leczą babeszjozę psów, podając zwierzęciu leki przeciw pierwotniakom, antybiotyki oraz sterydy. Niekiedy psa trzeba poddać transfuzji krwi. Ma to na celu ustabilizowanie ilości erytrocytów.

W terapii przyczynowej bardzo często stosowany jest dipropionian imidokarbu. Uszkadza on jądra komórkowe pasożyta i powoduje zmiany w morfologii komórki pierwotniaka. Oprócz tego preparat ten doprowadza do hipoglikemii, co uniemożliwia pierwotniakom dostęp do glukozy. Imidokarb podaje się podskórnie lub domięśniowo. Środek ten jest także wykorzystywany w profilaktyce choroby. Co raz częściej obserwuje się jednak odporność drobnoistrojów na działanie tego chemioterapeutyku.

BABESZJOZA - PROFILAKTYKA

Podstawowym działaniem profilaktycznym w przypadku tej choroby jest zapobieganie ukąszeniu przez kleszcze. Należy unikać miejsc, gdzie mogą występować te pasożyty (łąki, wysokie trawy, lasy). Po każdym spacerze dobrze jest obejrzeć sierść psa i wyczesać ją, dzięki czemu można pozbyć się pasożytów, które nie zdołały jeszcze wkłuć się w jego ciało.

Przeciwko babeszjozie można psa zaszczepić, jednak szczepionka nie zapobiegnie chorobie, a jedyni złagodzi jej objawy. Dostępne szczepionki mają dość krótkie działanie (od kilku miesięcy do jednego roku), przez co wielu lekarzy weterynarii powątpiewa w skuteczność tego typu działań profilaktycznych.

W profilaktyce babeszjozy warto stosować preparaty w formie tabletek. Zawierają one substancje czynne jak afoksolaner, fluralaner, sarolaner i lotilaner, które doprowadzają stopniowo do paraliżu, a następnie powodują śmierć kleszczy.

Inną metodą profilaktyki są preparaty, mające postać kropli (tzw. środki spot-on). Zawierają one fipronil, permetrynę, amitrazę lub połączenia tych substancji, a także wymieniony wcześniej fluralaner. Po zakropieniu skóry psa preparat zaczyna wnikać w warstwę tłuszczową pokrywającą skórę, a następnie rozprowadza się po całym ciele. Substancje te powodują zmiany w układzie nerwowym kleszcza, a następnie doprowadzają do jego śmierci.

Alternatywą dla powyższych metod mogą być obroże przeciwkleszczowe.  Zawierają one insektycydy (środki owadobójcze) takie jak: imidaklopryd, flumetryna lub deltametryna. Wykazują one działalność do 6 miesięcy. Obroże powinny mieć styczność ze skórą psa. Z tego powodu mogą nie być skuteczne u przedstawicieli psów ras długowłosych.


PODSUMOWANIE
  • Babeszjoza psów jest groźną chorobą odkleszczową, która może doprowadzić do śmierci zwierzęcia.
  • Głównymi objawami babeszjozy jest: gorączka, apatyczność, osłabienie, brak apetytu, problemy neurologiczne, mocz w kolorze ciemnoczerwonym (krwawy mocz), duszności, przyspieszona akcja serca, wymioty, biegunka z krwią i wysoka temperatura ciała psa.
  • Leczenie babeszjozy następuje poprzez eliminację pasożytów z organizmu oraz przywrócenie poprawnego działania narządów.
  • Podstawowym działaniem profilaktycznym w przypadku tej choroby jest zapobieganie ukąszeniu przez kleszcze. Należy unikać miejsc, gdzie mogą występować te pasożyty (łąki, wysokie trawy, lasy). Po każdym spacerze dobrze jest obejrzeć sierść psa i wyczesać ją, dzięki czemu można pozbyć się tych kleszczy, które nie zdołały jeszcze wkłuć się w jego ciało. W profilaktyce babeszjozy warto stosować preparaty w formie tabletek, kropli, a także obroże przeciwkleszczowe, które doprowadzają do paraliżu, a następnie śmierci tych pasożytów.

BIBLIOGRAFIA
  • B. Skotarczak, Babeszjoza człowieka i psa domowego: etiologia, chorobotwórczość, diagnostyka, "Wiadomości Parazytologiczne" 2007, 53(4).
  • A. Piekara-Stępińska, J. Piekarska, Inwazje kleszczy u psów - o czym należy pamiętać w „sezonie kleszczowym”, "Magazyn Weterynaryjny" 2019, nr 07/08.
  • G. Kotomski, Babeszjoza psów, "Magazyn Weterynaryjny" 2002, nr 07/08.
  • Ł. Adaszek, S. Winiarczyk, P. Łyp, Odporność Babesia canis na imidokarb – alternatywne formy leczenia przyczynowego babeszjozy psów, "Magazyn Weterynaryjny", 2017, nr 03.



Skomentuj na Facebooku